Ka pyrthei ka la nang kylla khongpong katba nang ïaid ki por ki snem. Dei ka jinglong bad jingleh khyllah hi u briew kaba pynsniew dur plak ïa kane ka pyrthei. Kane ka la pyrthei ka la nangrit nangrit shuh shuh mynta khamtam hadien ka jingroi sted jong ka jingstad saïans bad teknoloji (development of science & technology). Hynrei, lada ka pyrthei ka nang rit, kata, kam leilei hynrei ba ka la kylla khongpong pynban na kaba bha sha kaba sniew bad na kaba sniew sha kaba kham sniew shuh shuh, kata kein ka la kylla long kaei kaei kaba ijli, isih bad bym lah satia ban pdiang ne bym poi pyrkhat satia.
Don bunbah ki daw ba kane ka pyrthei ka kylla sniew bad jot haduh katne katne.
Ha ka jingshisha, katba ngi nang kiew ha ka ki kyrdan pule ba shalor bad katba ngi nang stad, katta, ngi dei ban nang kiew ruh ha ka akor ka burom bad nangïar ruh ka bor pyrkhat ka bor pyrdaiñ. Hynrei, kaba phylla ka long, ba mynta ki por, ka long pynban mar khongpong
Hynrei kaba lyngngoh pat mynta ka long katba ngi nang kiew ha ki kyrdan pule bad nang kiew ha ka jingstad bapher bapher, katta, ngi nang hiar arsut pynban ha ka liang ka akor ka burom bad nang lyngkot pynban ka bor pyrkhat ka bor pyrdaiñ jong ki briew.
Napdeng kiba bun ki daw, kaba kham kongsan eh ka dei ka jingdon ka mynsiem ñiangkuhiw, ka mynsiem bishni-pihuiñ, ka mynsiem khwan myntoi jong ki briew shi met shi met bad pyrkhat tang ïa la ka bit ka biang ka “malade” shi met shi met.
Ym don shuh ka jingpyrkhat lem na bynta ka bit ka biang lang bad ka imlang sahlang jong kiwei. Ki Khasi jong ngi lei lei ki long thik kum ka tham, ïa lade kim lah ban leh ne ne kim kot bor ban trei hynrei ban kiew pat kiwei kim shah ne ailad satia tdot. Ki kwah bad angnud ban jop lut ïa ka pyrthei la kum u kyndang kwah khylwait kadiang tangba ynda ki la ïoh ïa ka bor bad ka iktiar ba ki kwah pat, ki pynjot syndon thiaw ïa ka pyrthei.
Ka ktien ki ‘riewstad ka ong ba ka jingkhwan myntoi ïa lade, ka jingkwah rhah tang ïa lade, ka jingkwah burom tang sha lade kan sa pynjot bad pynïap hi ïa lade da lade.
Ka phawer u Aesop pat ka ong, “Ka nongkylliang kaba kham sniew ka ap (ïa phi) ban snoh hapiew (sniew hapoh ne kham sniew kham hadien). Ka ong ruh, “Lada phi leh beiñ ïa uba tlot, phin liem ha uba kham khlaiñ”. Wat sarong te, namar “Ka jingsarong ka wan hashwa jong ka jingjot. Wat ju ong ba phi biang lut nadong shadong (kum U Blei), hynrei u briew u don shibun bah ki jingduna bad jingbakla suda. “Biang hawei,duna hawei, ym don ba janai”. Da pyrkhat bad sumar bha ïa la u thylliej ha shwa ba phin kren. Da pyrkhat bunsien shwa ba phin ryngkoh. Mut ïa kaba dei, leh ïa kaba hok bad ba shisha, ïarap lem ïa kiwei khamtam kiba dei hok ban ïarap, wat ju ibein ne niew poh ïa kiba duk ba shitom dei hangta ba phin sa ïoh shisha ka jingkyrkhu ym tang nakhmat u briew hynrei khamtam eh na khmat U Blei.




