Ka Sorkar MDA-2 bad ka Ropeway Project : Bah Jonsoi Lyngdoh

Kane ka sorkar MDA2 ba la ïalam da ka NPP bad u Conrad K. Sangma kum u Myntri Rangbah, ka long ka Sorkar kaba treikam bha ban pynsted ban ïa kiwei ki sorkar kiba ladep. Ka jingroi stet ban pyntrei ïa ki surok ha New Shillong Township, ka Assembly Building, ki Medical College, ka Engineering College bad kiwei kiwei kum ka Shillong City, ki long ki kam pynroi kiba ngim lah ban len.

 Ha baroh ki tnat kiba kham ïaid shakhmat ka long ka tnat Urban bud sa ka Tourism bad kaba duna eh na baroh ki department, ka long ka Border Area Development Department.  Kane ka tnat ka la ju pynshna  ïa ki Ropeway ban kit mar, ki tiar ha ki jaka bym pat poi surok kum ha ki jaka ba long riat bad bym pat poi surok, ki kam pynroi ha ka sor shillong ka la kham bun katba ha ki nongkyndong ki duna sha ba palat.  Ki skul, ki college ruh ki duna bha  katba ki nongkyndong lyngba ki Office C&RD Blocks bad ki Office jong ki BADO bad ka Education Department ki duna shibun eh. Namar kata ka daw, ki nongshong ha ki nongkyndong ki poi lut sha sor Shillong ban wan trei bylla ban leit skul namar kham ïoh shibun jingmyntoi bad ki shong shnong ruh hangne ha sor Shillong bad kim leit phai shuh sha la shnong khamtam ha thaiñ Riwar, ki Sorkar  ki kham phai khmat tang sha sor kata lyngba ka Urban Department bad ka leh klet ban ai skhim ha ki nongkyndong lyngba ki Block Office bad Border Area Development Office.

 Halor ka project ropeway, ka sorkar ka la thmu ban pynlut kumba 151 klur tyngka lyngba ka Tourism Department ban tei ha Shillong Peak. Lehse kane ka long kaba bakla haba bishar bha ha baroh ki liang. Kane ka ropeway kaba jrong tang kumba 1km duna ka jingmyntoi ka long khyndiat eh kumba 10 percent bad ka jingduh jingmyntoi kumba 90 percent kane ka project ropeway kan pynjot ïa u Lum Shillong ba la long lypa u Natural Trourist Spot View, kaba nyngkong kan pynduh ïa ki khlaw ki btab ka mariang kaba pynmih ïa ki lyer khuid pynduh ki tyllong umdih namar haba la pom ïa bun tylli ki dieng na kane ka khlaw kaba long ka jaka shong ki doh ki mrad kiba shong ha ka.  Ha ka jaka ban pyneh pynsah ban ai ka protection catchment area lane kum ka Sacred Groove Lawkyntang ban khang ban pom dieng khnang ban pyneh ïa ka mariang, ki pynduh pynban da kaba ai developmet ban shna ropeway kaba shongdor haduh 151 klur tyngka ka long ka jingsep ei.

Hynrei lada rah noh sha wei ha ki jaka kiba kham kyndong kum sha laitlum lane sha ki thaiñ Riwar Khasi ba shathie bym pat lait surok kan long jingkyrkhu shikatdei lane shna noh da ka Motorable Cable Ropeway na ka Hima Mawsynram sha tai sha shiliang Hima Sohra kaba la pynïakhlad da ka wah Umïam kumba la tyrwa ha ka por ba synshar la sorkar Indian National Congress kan pynmyntoi bad ai kam ai jam ïa ki briew hangto haba don ki Tourist kiba wan sah miet ha ki Homestay bad Guest House.

Kane ka project ropeway ka long ka jingtei ba lah kwah hi da ka sorkar MDA-2 bad khlem da don ka public hearing ba la pyrshah da baroh ki paidbah bad ki longkmie ki la mih sha khmat ban kyrshan da ka jingshah jingit wat naduh Sutnga Jaiñtia Hills ïa ka JAC Against Shillong Peak Ropeway Project. Ka Thma U Rangli Juki ruh ka la pyrshah jur namarba ka pynjot ïa ki tyllong um bad ka pynlut kai ïa ka pisa u paidbah. Shuh shuh ka TUR ka ong ba kam donkam Ropeway ban leit sha Shillong Viewpoint namarba la don lypa ka surok. Ka sorkar ka dei ban burom ïa ka sur ki paidbah ba dei ban pyndam noh ïa kane ka project ropeway shillong bad rah noh shawei ha ki jaka ba kwah ki paidbah jong kata ka jaka khamtam ha ki jaka ba long riat kum ha thaiñ Ri War bym pat poi surok.

Ka Laban Dorbar Pyllun kaba kynthup ïa ka Lumparing, Lawsohtun, Riat Laban, ki kyntait ïa kane ka Ropeway project kaba la ai sngewbha da ka Sorkar ban develop ïa kane ka jaka namarba ka pynduh ïa ka Natural Beauty jong U Shillong Peak Viewpoint. Ka pynjot ruh ïa ka mei ram-ew ka mariang ka pynduh ïa ki umpohliew kiba bsa ïa ka wah Umïam Mawphlang bad pynjot ruh ïa ka khlaw Lum Shillong kaba long ka jaka sah jong ki sim ki doh ki mrad kiba pher bapher.

Ki Staff bad Officers jong ka Forest Department ki lyngoh ïa ka jingleh jong kane ka Sorkar ban shna Ropeway kum ha kane ka pdeng khlaw. Kane ka dei ka buit jong ki IAS Officers kiba shong ha sor Shillong ki bym tip ei ei ïa ki nongkyndong bad ki Advice ïa u Chief Minister, Tourism Minister ban shna ïa kane ka project hangne ha nongbah Shillong kaba la don lypa ruh ka Smart City Project ym shawei pat kum sha ki nongkyndong kiba kwah bha ban ïoh project ropeway.

U Bah Bindo M. Lanong Ex-MDC bad Ex-deputy Chief Minister u ai jingmut ban rah sha kiwei pat ki jaka kiba kwah bad donkam shisha ïa ka ropeway.  Hynrei kane ka Sorkar ka mut ban shna beit ïa kane ka ropeway wat lada khlem pat ïoh NOC na ka KHADC. Une u rangbah u ong ba ym dei ban ïaleh pyrshah ïa ka mon u paidbah kaba la pyrshah da ki seng longkmie ka Laban Pyllun Dorbar Shnong. La ai Work Order ban pyntrei ha ka kompani kaba nabar jylla ka KEC-International and Tantia Construction LTD khlem pat ïoh NOC na ka KHADC, kane ka Kompani ka mut ban iuhroit ïa ka bor ka Sixth Scheduled ba la pynkup bor da ka Sorkar India.

Hapoh ka jylla dang don bun tylli ki shnong bym pat ïoh surok hynrei ki Officers ba shong ha sor Shillong kim patiaw ei ei ban ai kam pynroi ha ki nongkyndong. Ka PWD (roads) kaba ju pyntrei ne survey ban pynkhreh DPR ban shna surok ka la dei ban tyrwa da ka Ropeway ban pynïasoh ïa ki shnong sha ki jaka iew bym pat poi surok haba don ki riat ne ki wah ba khang napdeng. Ka East Khasi Hills District ka don kam pynroi tang ha sor shillong.  Ka don ruh ki Sub-division kum ka Sohra bad Pynursla kaba dap da ki riat ba noh sheng sheng bad shitom ban shna surok . Ka Riwar kaba don ha Khasi ba shathie ka duna bha ka ki surok namarba ki long sha-ring bha. Ki shnong ha Riwar ki hiar bha ha ka ïoh ka kot tang namar bym don ka jingpynïasoh ïa ki surok;

Ka wah Umiew ne Umïam Mawphlang kaba tuid lyngba kine ki shnong kiba ïa pyrshah kawei ïa kawei bad kane ka wah ka  tuid napdeng kine ki shnong kum ka Thieddieng pyrshah ïa ka Mawphu bad Umblai, ka Nongshluid, Synei, pyrshah ïa ka Nongsteng, Tynger, Dewsaw pyrshah ïa ka Tynrong, Nongwar bad ka Nongtrai pyrshah ïa ka Shella.  Kane ka wah bah ka tuid naduh Mawphlang arsut shathie lyngba kine ki shnong bad poi haduh Shella ne wah Bakra bad noh sha ri Bangladesh.

Ha shnong Shella ka don kawei ka kyntoit shnong Pyrkan kaba la pynïakhlad da kane ka wah Bakra bad kiwei ki kyntoit shnong kum ka Mawryngkhong, Jatap, Jasier, bad kiwei kiwei ha kawei pat ka liang, lah ban ïaid na shiliang sha shiliang tang lyngba ki Cable Foot Bridge. Ka Pyrkan ka don ha ka liang bad ka Nongtrai bad Hat Mawdon, Nonglait bad ka surok na kine ki shnong ka kut noh ha Pyrkan namar bym don Motorable Bridge. Hynrei ki don ki RCC Abutment Wall ba la pynieng kawei ha ka liang Pyrkan bad kawei pat sha ka liang Mawryngkhong bad kane ka shu sahkut sah kumne khlem lah ban shna Motorable Bridge.  Ka PWD roads ka leh aiu ïa kane ka project haduh mynta kam lah ban shna jingkieng. Ïa kane ka project la pyntrei da  ka PWD (Roads) ha ka por ba synshar ka INC ha jylla bad ha ka ri bad ym shym la lah ban pyndep  hynrei la iehnoh khongreng tang ki Abutment Walls. Kane ruh ka long ka jingkylli ïa ki MLA Shella bad Mawsynram, kumno kine ki MLA naduh mynshuwa bad haduh mynta kim lah ban pynurlong ïa kane ka jingkieng ba donkam eh.

Kine baroh ar ngut ki MLA UDP ki la ïasoh ha ka BJP khnang ba kin lah ban pynïoh kam pynroi ha ki Konstitwensi jong ki. Namarba ki phra ngut ki MLA UDP ba pynïasoh bad ka BJP, ki MLA BJP ki la don 10 ngut mynta ha ka Sorkar ki lah ban leit pynsngew ha u Prime Minister ïa ka jongdonkam jong kane ka Motorable Bridge ryngkat bad u Chief Minister ba kan long ka burom ïa ka Sorkar MDA-2 lada ki lah ban pynïoh ïa kane ka project motorable bridge.

Mynshuwa kine ki shnong jong ka thaiñ Riwar Shella ki long kiba ïoh kot bha haba dang don ka Hat Phali ban ïa khaïi ïa ki jait soh kum u soh Niamtra, kwai, tympew bad kiwei kiwei hynrei mynta pat kine ki shnong ki la hiran namar bym don surok ban ïa khaïi pateng.

Ban kyntiew ïa ka Sohra Civil Subdivision sha ka district ruh kan shem jingeh ha ka Administration namar bym don surok ha kine ki shnong ba la kdew haneng.  Ki shnong kiba ïoh song pynroi mynta ki long tang katto katne ki shnong kum ka Shella, Nongtrai, Lawbah namar ba ki ïoh scheme na ka LAFARGE (SPV) lait nangta kiwei kiwei ki la sahdien ha baroh ki liang.

Te lada ka Sorkar MDA-2 ka don ka mon ban ai song pynroi ïa kane ka thaiñ kumba la batai haneng ka lah ban rah noh ïa ka project Ropeway Shillong Peak ha kine ki shnong kumba ong u Bah Bindo N. Lanong.

Khatduh khatwai, la kyrpad jur ïa ki MLA ban shimkhia ïa kane, ban wadlad wad lynti ban wanrah rong pynsoi da kaba shna surok na Thieddieng sha Mawphu bad pynïasoh sha Sohra, nangta na Thieddieng sha Nongshluid, sha Synnei, Lyngkhom, Tynger,  Dewsaw bad ter ter shaduh Nongtrai bad Pyrkan bad pynïasoh ruh sha Shella ter ter shaduh Sohra khnang ba ka Sohra kan ïoh ïa ka distrik ba pura.