Nang jyrwit-jyrwat pynban ka rukom synshar ha GHADC

Babu Kular Khongjirem

Katba nang mih bad nangïaid ki sngi ki por,ka rukom synshar ha GHADC ka la nang kynrum kynram pynban. Bun ki nongïalam na iwei ar ki party ki ai jingmut ïa u Lat ba un khot Dorbar kyrkieh ha GHADC, hana, ba kin ïa mynjur syndon da ka Dorbar District Council ba kino kino ki kandidiet kiba kwah ban ïaleh ïa ka elekshon sha GHADC ki dei ban don da ka Syrnot ST (Schedule Tribe certificate) lym kumta ym shah ïa ki ban thep kyrteng kum ki kandidiet MDC sha GHADC.

Ha ka jingshisha, ka Executive Committee jong ka GHADC ka ladep ai ka jingpynbna (Notification) shwa ban thep kyrteng sha GHADC kaba mana ne khang pyrshah ïa kino kino ki kandidiet ban thep kyrteng khlem ka ST certificate. Hynrei, ïa kane ka jingpynbna la khein be-aiñ da ka High Court ba donburom jong ka Meghalaya namarba la shu leh tang da ka Executive Committee khlem da mynjur da ka Dorbar GHADC bad khlem da ïoh ruh ïa ka jingmynjur jong u Lat. Kum kane ka Executive Order kam lah satia ban treikam kum ka aiñ ba pura  ha GHADC.

Ka High Court ba donburom ka Meghalaya ka la kyntait hi war halor kane ka jingleh beaiñ khlem ka lynti kaba dei bad ba shong nongrim.  Namar ba ka aiñ ha GHADC ka shah ban ïaleh elekshon MDC da kino kino ki nongthep vote wat khlem ka ST,  uwei na ki non-tribal u la leit thep kyrteng hynrei u shah shoh bad shah khang noh kat  haduh ban da mih ka huri-hura bad ka jingïakhih kaba jur ha Garo Hills khamtam ha West Garo  Hills.

Ha ka jingshisha, ïa ka GHADC la dep pynwai da u Lat bad u Lat u la dep pynbna ruh wat ïa ka tarik ban pynlong elekshon sha GHADC ka ban sa long ha ka 10 tarik, Ïaiong 2026. Shisien ba ladep pynwai ïa ka GHADC, baroh ki MDC jong ka ruh ki la kylla long riewpaidbah bad kim lah shuh ban long MDC biang tad haduh ba kin da ïoh biang ïa ka elekshon.

Don ruh napdeng jong ki kiba ladep thep kyrteng ban long kum ki kandidiet. Lada u Lat u khot kyrpang ïa kata ka Dorbar Lyrpang (special session) jong ka GHADC, ka aiñ ka shah neem ban pynim biang ïa ki MDC ba ladep sloit ïa ka bor bad ka iktiar jong ki.

Ym tang katta, ka Model Code of Conduct ruh ka la treikam ha baroh kawei ka Garo Hills.  Kam dei satia kaba suk ïa kane ka sorkar MDA-II hapoh ka jingïalam jong ka NPP namar dei hi kane kajuh ka party kaba synshar ruh mynta  ha GHADC. Lada ka shu leh jubor biang, kin sa mih biang ki kynrum ki kynram ha katei ka Autonomous Body. Namar ka NPP kaba bat ïa u lakam synshar ha ka jylla, ka lah ruh ban shna shwa ïa ka aiñ ja khaw-ot (Ordinances) hapoh 6 bnai hynrei, kane ka aiñ jakhaw ot ka dei ban treikam lang salonsar ha baroh kawei ka jylla namarba la leh ne shna da ka Sorkar Jylla. Lada ka State Assembly kam lah pat ban mynjur ïa katei ka Aiñ ja khaw-ot hapoh 6 bnai, kata, katei ka Aiñ ja khaw-ot ruh kan ïap noh hi khamakha.

Kane ka jingjia ha Garo Hills ka la pynktha khlieh shisha ïa kane ka Sorkar MDA II. Lada ki pynslem ïa ka aiom  jong ka elekshon MDC sha GHADC ruh kam long satia kaba suk namarba ka jingthep kyrteng ka la sahkut noh lydui tang ha shiteng. Lada ki pynbna ban bteng biang ïa ka jingthep kyrteng ruh, yn don beit  uwei ar u Non-tribal u ban thep kyrteng biang.

Hangta kan sa mih biang ka huri hura bad  jingkulmar kaba kham shyrkhei.  Dei hangne kein ba ki ong, “La shong ruh jhieh, la ieng ruh kynduh.”

Ha kawei pat ki kyntien ki ‘riewstad ka ong, “U la wai lada u la ai, u la wai ruh lada um ai” (He is doomed if he gives, he is doomed if he does not gives).