Rakhe ka NESFAS bad ka Khweng Eco Club ïa ka World Environment Day da ki Jingpyrshang jingïada Mariang ba Lamkhmat da ka Imlang Sahlang

Shillong, Jylliew 5 : Ha ka jingrakhe ïa ka World Environment Day 2026, ka Khweng Eco Club ryngkat ka jingïatreilang bad NESFAS, ka la pynlong ïa ka prokram ba lamkhmat da ka imlang sahlang ha shnong Khweng, Ri-Bhoi District, Meghalaya. Ha kane ka sngi la wan iashim bynta da ki paidbah shnong, ki khynnah skul, ki nongïalam shnong, ki nongtrei jong ka NESFAS bad ki nongmihkhmat na ka National People’s Party (NPP). Kane ka jingïalang ka la ban jur ïa ka jingdonkam jong ka jingïatreilang ban ïada ïa ka mariang bad ban sumar hok ïa ki jingdon jingem ba ka mariang ka ai.

Ka jingrakhe ka la long katkum ka phang pdeng jong ka World Environment Day mynta u snem, kata “Inspired by Nature. For Climate. For Our Future”, kaba pynpaw ïa ka jingdonkam ba ki shnong ki thaw kin ïa trei lang ban ïada bad pynbha biang ïa ka mariang na ka bynta ki pateng ban wan.yo

Haba kren ha ka prokram, u Bah Lastknokhel Jalong, Secretary jong ka shnong Khweng, u la ban jur halor ka jingkitkhlieh lang jong baroh ban ïada ïa ka mariang. U la ong, “Ka World Environment Day ka pynkynmaw ïa ngi ba ka Mei Mariang ka kyrshan ïa ka jingim jong baroh. Kumta ka dei ka kamram jong ngi ban ïa trei lang ban pynbha bad ïada ïa ki khlaw jong ngi khnang ba ki mrad khlaw kin lah ban im suk bad ba ki pateng ban wan kin dang lah ban ioh jingmyntoi na ki jingai sngewbha jong ka mariang.”

U Bah Pyniarbor Kharshiing, Consultant ka NESFAS, haba kren halor ki jinghikai ba la ioh na ka por COVID-19, u la ong, “Ka khlam COVID-19 ka la pyni ïa ngi katno ngi shaniah ha ka mariang na ka bynta ka jingim jong ngi. Mynta, palat ban mynshwa, ki imlang sahlang ki dei ban lamkhmat ha ka kam jingïada bad pynbha ïa ka mariang namar ma ki hi ki long ki nongri bad nongsumar ba shisha ïa ki jingdon jingem jong ka mariang.”

Ka Kong Naphi Marwein, ex-candidate jong ka National People’s Party (NPP), kaba long ka Kongsan ha kane ka sngi, ka la ban jur ba ka jingïada ïa ka mariang ka dei ka jingkitkhlieh lang jong baroh bad ka sdang na ka jingdon bynta jong uwei pa uwei. Ka la ai mynsiem ïa ki paidbah shnong ban sumar ïa ka jingsuba bad jingsngur ha ki sawdong sawkun, ban thung kham bun ki dieng bad ban pynlong ïa ka jingsumar mariang kum ka bynta jong ka jingim man ka sngi ym tang ha ki sngi rakhe kyrpang. Ka la pynpaw ruh ïa ka jingsngewnguh ïa ka NESFAS halor ka jingkyrshan ba ka ai sha ka shnong bad pynpaw ïa ka jingkyrmen ba ka jingïatreilang kan dang kham skhem ha ki por ban wan na ka bynta ka jingbha jong ka shnong.

Hadien kata, ki nongïashim bynta ki la shim bynta ha ka jingthung dieng ryngkat bad ki khynnah skul bad ki paidbah shnong. La pyndonkam ïa ki tynrai dieng ba la ai da ka NESFAS ha kane ka jingthung. Ka prokram ka la kut da ka Agrobiodiversity (ABD) Walk kaba la ïalam da ki nongbat jingstad tynrai kiba la ïasam ïa ki khana bad jingtip tynrai shaphang ka mariang sha ki khynnah jong ka Khweng Upper Primary School, ban pynsngewthuh kham bha ïa ka jingïadei hapdeng ki briew bad ka mariang.

Ha pdeng jong kane ka jingrakhe ka long ka jingïoh bynta kaba khraw jong ki samla shnong Khweng kiba la shim ïa ka bynta kaba khraw ha ka jingïada ïa ka jingriewspah mariang jong ka shnong. Lyngba ka Khweng Eco Club, ki samla shnong ki la lah ban pynrung lang ïa ki paidbah, pynsaphriang ïa ka jingtip shaphang ka mariang bad thaw lad ïa ki kam jingïatreilang kiba shong nongrim ha ka jingstad tynrai jong ka shnong.

La seng ïa ka Khweng Eco Club ha ka 5 tarik u Jylliew 2025 da ka kynhun samla shnong kiba sngewkhia ïa ka lawei jong ka mariang ha shnong. Ka Club ka la kylla long ka rynsan na ka bynta ki kam jingïada mariang ba lamkhmat da ka imlang sahlang. Da ka jingïoh jingïarap lyngba ka Green Hub Small Grant bad ka jingïalam lynti da ki nongrim jingïada mariang ba la kyntiew da ka NESFAS, ki dkhot jong ka Club ki ju pynlong man ka por ïa ki jingthung dieng, jingkhuid shnong bad ki jingïaid paidbah ban peit bad ithuh ïa ki sim.

Ïa kane ka sienjam la sdang da u Banteilang Syiem, Participatory Video Fellow jong ka NESFAS bad u ba lah pyndep iaka jingioh jinghikai na ka  .Green Hub. Da ka jingsngewkhia halor ka jinghiar arsut jong ka jingriewspah mariang ha ka thaiñ, u la pyrkhat ban thaw ïa ka jaka kaba ki samla kin lah ban wan lang bad trei na ka bynta ka shnong bad ka mariang. Ha ka jingïalam jong u, ka Club ka la san bad kylla long ka jingïaid paidbah kaba khlaiñ ba lamkhmat da ki samla, kaba kyntiew ïa ka jingïada ïa ka jingriewspah mariang bad pynskhem ruh ïa ka jingïadei hapdeng ki pateng kiba la heh bad kiba dang khynnah. Naduh ba la seng ïa ka, ka Club kam shym la sah tang ha ki kam jingïada mariang hynrei ka la pynïar ruh sha ki kam kiba kyntiew ïa ka jinglong nongïalam jong ki samla bad ka jingïashim bynta jong ka imlang sahlang.

Haba phai dien halor ka jingïaid lynti jong ka Club, u Banteilang Syiem, u nongseng jong ka Khweng Eco Club, u la ong, “Nga sngewkmen ban ïohi ïa ka jingïashim bynta kaba shitrhem jong ki paidbah ha ka prokram mynta ka sngi. Ka long kaba ai mynsiem ban ïohi ïa ki samla kiba shimkhia ban ïada ïa ka mariang, bad nga kyrmen ba kane kan ai mynsiem ïa shibun kiwei pat ki samla ban wan shakhmat ban sumar ïa ka mariang bad ka shnong jong ngi.”

Ka Kong Novaliza Sakra, President jong ka Khweng Eco Club, ka la pynpaw ruh ïa ka jingdonkam jong ka mariang ha ka jingim jong ka imlang sahlang. Ka la ong, “Ka World Environment Day ka pynkynmaw ïa ngi ïa ka bynta kaba kongsan jong ka mariang ha ka jingim jong ngi. Ka ai ïa ngi ïa ka jingim, ka lyer kaba khuid bad ka bteng ban long ka tynrai jong ka jingkoit jingkhiah bad ka bha ka miat jong ki shnong ki thaw jong ngi.”

Ki khynnah skul kiba la shim bynta ha ka prokram ruh ki la pynpaw ïa ka jingsngewkmen bad jingmyntoi ba ki la ioh lyngba ki kam jong kane ka sngi. U Hamedahun Lamare, khynnah skul jong ka Khweng U.P. School, u la ong, “Nga sngewkmen ban shim bynta ha ka World Environment Day. Nga la nangtip shaphang bun jait ki jingthung bad balei ka long kaba kongsan ban sumar ïa ka mariang. Nga sngewtynnad bha ban ioh pule bad tip ïa kine ki jingtip thymmai.”

Ka Ibaniohlang Nongrum, khynnah skul jong ka Khweng U.P. School, u la ong, “Nga sngewkmen ban rakhe ïa ka World Environment Day bad ban thung dieng ha ka kper skul jong ngi. Ngin dang ïai bteng ban thung bad sumar kham bun ki dieng ha ki por ban wan.”

Ki shnong Mawstep, Laitsohpliah, Ladmawphlang bad Nongwah ruh ki la rakhe ïa ka World Environment Day lyngba ki jingthung dieng, da kaba noh synniang sha ki jingïaleh ban ïada bad pynbha ïa ka mariang ha ki shnong jong ki.

Ka jingrakhe World Environment Day ha Khweng bad kiwei ki shnong, ka la pyni ba haba ki imlang sahlang, ki kynhun samla bad ki nongbat jingstad tynrai ki ïa trei lang, ki lah ban ïada ïa ka jingriewspah mariang bad pynkhlaiñ ïa ka jingsumar mariang. Lyngba ki sienjam kum ka Khweng Eco Club, ki kam ba mih na ka shnong hi ki dang ïai noh synniang sha ka lawei kaba kham neh, kaba lah ban ïakhun bad ki jingkylla jong ka suiñbneng bad kaba pynneh ïa ka mariang na ka bynta ki pateng ban wan.