Rakhe ka North East Development Initiative ïa ka sngi laitluid ka ri India

Shillong, Nailar 15 : Ha ka sngi rakhe ïa ka jinglaitluid jong ka ri India ha u Nailar 15 tarik, 2026, ka North East Development Initiative (NEDI) hapoh ka jingïalam jong ka ABK Media India Pvt. Ltd., ka pynkynmaw biang ïa kane ka sngi da ka jingpynthymmai ban aiti ïa lade sha ki kam ban pynkyntiew ïa ki paidbah, khamtam ha ka roi ka par kane ka thaiñ.

Lah ban pynkynmaw ba ka NEDI ka lah shim ïa ka sienjam ban plie ïa ka jingshna jong ka cold-storage na ka bynta ki jingri. Ïa kane ka jaka cold-storage ha Mawblei, Shillong lah plie paidbah ha u bnai Jymmang 2026 da u Timothy D. Shira, myntri ba dei peit ïa ka Fisheries, Agriculture & Farmers’ Welfare, bad Tourism jong ka jylla Meghalaya lyngba ka kor ka bor ki juk mynta (virtually). Ka jingplie ïa kane ka dei ka sienjam kaba kongsan ban wanrah ïa ka value chain na ka bynta ki nongpynmih mar, ki nongsam mar, ki nongdie mar bad ki nongpyndonkam. Ka jingtei ïa ka cold-chain infrastructure kan pynduna ïa ka jinglutphut, ban pynbha ïa ka mar, pynïar ïa ka iew die iew thied, bad plie lad ïa ki samla ka thaiñ ban ieng halor ki kjat.  

Kane mynta ka lah shim sa kawei ka sienjam. Ha u bnai Nailar 2026, ka jingtei jong ka cold-storage ka lah nang ïaid shaid shaid ha Jowai, and Mairang. Kane ka bynta kan wanrah ïa kane ka jingtei ban kham jan sha ki paidbah. Man kawei pa kawei ka jingtei jong ka cold storage kan wanrah ïa ka jingïadei hapdeng ki nongrep, ki nongri dohkha, bad kiwei kiwei kiba ri jingri, ki nongsam ïa ki mar, bad ki nongtrei kam lajong

Ka NEDI ka shimti ïa ka kam ban khot ïa ki paidbah ban shim bynta ha kane ka value chain ha ka jylla Meghalaya. Kane ka jingïalong kawei ha ka imlang sahlang ba ngi ïohi ha ka Khasi, Jaiñtia, bad Garo Hills ka dei ka jingïaid lynti ba kongsan jong ka NEDI.  

Dei kane ka jingpyrkhat ba pynlong ïa ka NEDI ban pynleit jingmut ha ki kam ban pynroi ban pynkhlaiñ ïa ki sap ki phong jong ki khun samla, lyngba ka jingïateh bad ka Don Bosco Technical School, ka NEDI ka lah thaw lynti ban shna ïa ki tiar ki tar na ka bynta ka cold-storage.  Ha kum kane ka bynta, ki khynnah samla ki lah ban thaw lad thaw lynti ha ka kam “technical career”. Ka jingmut kaba mih nangne ka dei : hikai ha Meghalaya, thaw ha Meghalaya bad trei ha Meghalaya.

Ha kawei pat ka bynta ka NEDI ka lah trei ha ki bynta ban pynïar ïa ka kad liengsuin, da ka jingthmu ban pynïajan ïa ki distrik bad pynkiew ïa ka ïoh ka kot ha ka jylla Meghalaya. Kane ka kynthup ïa ka jingshna ki helipad infrastructure. Ka jingwanrah ïa kane ka bynta kan nang pynkiew ïa ki kam jngoh kai, ban nang lah ban pynkham janai ïa ka synshar ka khadar, ka jingbei tyngka ban myntoi ïa ka lashai (investment).

Ka kam jngoh kai pyrthei ruh ka dei nawei na ki bynta ba ka NEDI ka khmih thuh bha. Napdeng ki projek ne ki kam ba ka thmu nangne shakhmat ka dei ka jingshna ïa ka Indigenous Ornamental Fish Underwater Aquarium and Experience Centre in Shillong. Ka jingthmu jong kane ka dei ban wanrah ïa ki jingpynneh pynsah ïa ka mariang, bad ban pynïasoh ïa ka bad ka kam jngoh kai pyrthei.

Sa kawei ka bynta ka dei ka jingtip ïa ka kolshor. Halor kane ka bynta ka ABK ka pynmih ïa ka Kot “North East Connect”, ba thoh da u Somjit Dutta, ka ba pyni ïa ka rukom long rukom man ki jaitbynriew ba pher bapher, ka histori. Ka lah ïoh ruh ïa ka jingïaroh na ka National Defence Academy, Pune halor kane ka kot.

Ka NEDI ruh ka thmu ban pynïar shuh shuh sha Tripura, da kaba ïasoi bad ka fisheries department. Kawei na ki projek ka dei ka “integrated digital platform” ka ban pynïasoh ïa ki nongshna dur, ki nongrep bad ki nongri dohkha.

Ha ka sngi laitluid ka ri India, Ka NEDI ka rakhe kmen lem bad kito ki mynsiem shlur kiba ieng halor ki kjat, na kane ka thaiñ shatei Lam Mihngi. Ka roi ka par ka long kaba neh skhem lada ki paidbah ki ïa shim bynta shitrhem ha ki bynta ba pher ba pher kum ban long ki nongsam tiar (local distributors), ki nongseng kam lajong, ki nongpynmih tiar.

Ha ka sngi 15 tarik Nailar, 2026, ka NEDI ka pynthikna ba ka dei ruh ka sngi ban nang ïa shim bynta ban pynkyntiew ïa ka thaiñ shatei lam Mihngi, ban burom ïa ki paidbah, bad ruh ban pynkiew ïa ka ïoh ka kot.  

Katba ka jingïaid lynti jong ka NEDI ka nang ïaid shaphrang ha Meghalaya bad Tripura, ka khubor jong kane ka seng sha ki paidbah ha ka sngi Independence Day ka dei : ka jingkiew jong ka Ri India kan nang skhem lada baroh ki jylla bad ki thaiñ kin don ki jingtei paidbah (infrastructure), ki lad ki lynti bad ka jingshaniah ban snoh kti lang na ka bynta ka lawei ka ri.