Pakistan: Sindh: Ki jingeh na ki kam lehnoh bad ki kam runar

Tushar Ranjan Mohanty Research Associate, Institute for Conflict Management

Ha ka 17 tarik Ïaïong, 2026, uwei u Pulit uba la tip kyrteng kum u Constable Khadim Ali Shah u la shah pynïap bad uwei pat u Pulit uba la tip kyrteng kum u Mohammed Tufail Khan ula mynsaw ha ka jingshah thombor ha ki riew kieng atiar ha ka thaiñ Manghopir jong ka Orangi Town ha Karachi, ka nongbah jong ka jylla Sindh. Ka Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) ka la shim ïa ka jingkitkhlieh halor kane ka jingjia.

Ha ka 17 tarik, Ïaïong, 2026, ki bor pahara ki la kem ïa ki lai ngut ki snar ba ehrang ka TTP ha ka jingkhynra lang ha ka nongbah Lyari ha Karachi. Ki Pulit ki la ïoh kurup ïa ki tiar siat bad ïa ki kuli, kynthup ïa kawei ka pistol 30-bore bad 18 tylli ki kuli. Ha ka jingtohkit ba nyngkong, la ïathuh ba ki lehnoh ki la phla ïa ki mat ba kongsan kiba pynpaw ïa ka jingthmu ban pynlong ka jingthombor ha Karachi.

Ha ka 10 tarik Ïaïong, 2026, uwei u riewngeit uba la tip kyrteng kum u Rehan, u khun jong u Ghulam Nabi, u la shah siat ha ki riew kieng atiar ki bym lah ban ithuh shabar jong kawei ka Mosque kaba don ha Sector 5C-1 hapoh u pud u sam jong ka Khawaja Ajmer Nagri Police Station ha Karachi. Kane ka la jia, ha kaba ki nongñiah thuk thuk kiba kieng atiar, ki la siat ïa u Rehan ha ka khyrdop jong ka Farooq-e-Azam Masjid, tang hadien katto katne por ba la dep ka jingduwai Fajr.

Ha ka 10 tarik, Ïaïong, 2026, ha ka jingkhynra lang bad ka Federal Intelligence Agency (FIA), ka Counter-Terrorism Department (CTD) la ïohkem ïa u nongpynïap briew ba shyrkhei uba don ka jingïadei bad ka kynhun Shia ba la ñiew beaiñ, ka Zainabiyoun Brigade, hajan ka surok University ha Karachi.  Katkum ka kyrwoh ba la pyllait da ka CTD, ha ka jingkhynra, ka kynhun ka la kem ïa u nongpynïap briew u Muhammad Farhan Khan, u khun jong u Muhammad Ismail bad ki la ïoh ban kurup ïa kawei ka pistol 9mm ryngkat bad ka magazine ba la thep 8 tylli ki kuli.  Ka pistol ka dei kaba la pyndonkam teng ha u snem 2023 ban pynïap briew. U dei uba ju donkti ha ki kam pyntriem ba bun jait jong ki kynhun niam ha ki por ba la leit noh.

Katkum ka jingtip ba malu mala ba la lum da ka South Asia Terrorism Portal (SATP), 10 ngut ki briew kiba ïap na ki kam lehnoh, kynthup ïa 8 ngut ki lehnoh, uwei u riew paidbah bad uwei u shipai, la ïoh jingtip ha une u snem ba mynta ha Sindh haduh mynta (ki jingtip haduh ka 19 tarik u Ïaïong, 2026). Hapdeng u snem 2025, ka jylla ka la sakhi 12 ngut ki briew kiba ïap (hynñiew ngut ki shipai, san ngut ki riew paidbah bad uwei u lehnoh). Katba ha u snem 2025, ka Sindh ka la sakhi ïa ki 49 ngut ki jingïap kiba ïadei bad ki kam lehnoh (26 ngut ki riew paidbah, 16 ngut ki shipai bad hynñiew ngut ki lehnoh), haba ïanujor bad 38 ngut kiba la ïap (15 ngut ki riew paidbah, 14 ngut ki shipai bad khyndai ngut ki lehnoh) ha u snem 2024, kaba kiew 28.94 percent.

Ka jingïap jong ki riewpaidbah ka la kynjoh na ka 15 ngut ha u snem 2024 sha ka 26 ngut ha u snem 2025, kaba kiew da 73.33 percent. Kumjuh ruh, ka jingïap jong ki bor pahara ka la kiew na ka 14 ngut ha u snem 2024 sha ka 16 ngut ha u snem 2025. Katba ka jingïap jong ki lehnoh ka la hiar na ka khyndai ngut ha u snem 2024 sha ka hynñiew ngut ha u snem 2025.

Kiwei pat ki jingleh donbor ruh ki la kiew ha ka jylla haba ïanujor bad u snem ba la dep. Ki don san tylli ki jingjia ba shyrkhei (kawei pa kawei ka jia ym duna lai ngut ki jingïap briew) ha u snem 2025, haba ïanujor bad saw tylli ha u snem 2024. Kumjuh ruh, ki jingïap kiba mih na ki jingjia ba shyrkhei ki la kiew na ka 13 ngut ha u snem 2024 sha ka 19 ngut ha u snem 2025. Ka jingthombor ba shyrkhei ha u snem 2025 kaba la jia ha ka 26 tarik, Nailar, haba ki lehnoh TTP ki la  wiang ding hajan ka Faqira Goth ha ka surok Site Super Highway ha Karachi, ha kaba saw ngut ki briew ki la ïap bad uwei u la mynsaw. Ka TTP ha u kyrwoh ba la pynmih paidbah ka la shim ïa ka jingkitkhlieh halor kane ka kam thombor.

Ka la don ruh ka jingkiew ha ki jingjia bthei bom ha Sindh. Ki don 14 tylli kiba kum kine ki jingjia ha u snem 2024, kaba la lam sha ka jingïap briew kaba 14 ngut haba ïanujor bad khyndai tylli ki jingjia kiba la lam sha ka jingïap 10 ngut shwa kane.

Ha kajuh ka por, na ki 30 tylli ki district ha Sindh, ka nongbah jong ka Karachi, ka dang long hi kum ka pdeng jong ki kam lehnoh. Na ki 49 ngut kiba la ïap ha kane ka Jylla ha u snem 2025, tang ha Karachi ka jingïap briew ka long 31 ngut. Katba ki 18 ngut kiba la ïap ki dei na ka Kashmore District (8), ka Ghotki District (6), ka Naushahro Feroze District (2), ka Larkana District (1) bad ka Badin District (1). Ha u snem 2024, na ki 38 ngut kiba la ïap ha ka jylla, tang ha Karachi ka jingïap briew ka long 27 ngut. Katba 11 ngut kiwei pat kiba ïap ki dei na Ghotki (5), Kashmore (2), Shikarpur (2), Jacobabad (1) bad Jamshoro (1).

Lait na ki kynhun lehnoh Islamist, kynthup ïa ka TTP bad ki kynhun ïakhun na Baloch, ki kynhun ïakhun na Sindhi kum ka Sindhudesh Revolutionary Army (SRA) bad ka Sindhudesh Liberation Army (SLA) ki dang ïai bteng ban leh donbor ha kane ka thaiñ. Ha ka jingïatreilang bad ki kynhun Baloch, kine ki kynhun ki la ïatreilang ban ïaleh pyrshah ïa ka jingsynshar jong ki Punjabi ha katei ka thaiñ. Ka khubor jong ki lad pathai khubor ha ka 2 tarik u Lber, 2025 ka la kdew ba ka SRA ka la ïasoh bad ka Baloch Raji Aajoi Sangar (BRAS), ka kynhun ïatreilang jong ki kynhun lehnoh kiba kyrshan ïa ka jinglaitluid jong ka Balochistan, ban pynjur ïa ki kam thombor pyrshah ïa ka Pakistan bad ïa ka China.

U nongaiktien jong ka BRAS, u Baloch Khan u la ïathuh ba la pynlong ïa ka jingïalang kaba hakhliehduh bad ki nongmihkhmat ba halor na ka BLA, ka Balochistan Liberation Front (BLF), ka Baloch Republican Guards (BRG) bad ka SRA.

Ka jingmih na kane ka jingïateh lok ka la paw ha ka jingthombor ha ka 4 tarik u Lber, 2025, ha kaba ki dkhot ka SRA ki la thombor ïa ki kali jong ka National Logistics Cell (NLC) ha surok Sujawal–Mirpur Bathoro Road ha ka Sujawal Distirct (mynshwa ha Thatta District) jong ka Sindh, ha kaba arngut ki nongñiah kali ki la mynsaw. Ha ka jingpyllait kyrwoh, u nongaiktien jong ka SRA, u Sodho Sindhi u la kam ba ki nongñiah kali ki la mynsaw jur bad ki kali ki la shah pynjulor. U la kynnoh ïa ka Pakistan kaba la kurup ïa ka Sindh bad pyndonkam ïa ki marpoh khyndew jong ka khlem da khanglad, da kaba pynskhem ba ka jaka bad ki marpoh khyndew jong ka Sindh ki dei jong ki pateng ban wan bad yn ïada ïa ki ha kano kano ruh ka dur.

Kham mynshwa, ha ka 15 tarik, Rymphang, 2025, ki dkhot ka SRA ki la hiar thma ïa ki kali kit umphniang jong ka NLC hajan ka thaiñ Mirpur Mathelo jong ka Ghotki District. Ka kynhun ka la batai ïa kane ka jingthombor kum ka jingkynthoh halor ka jingpyndonkam bakla ïa ki marpoh khyndew jong ka Sindh, da kaba kynnoh ba la pynkylla ïa ka um jong ka wah Indus bad ka jingshim jaka hapoh ka “Green Pakistan Initiative.”

Ha ka 22 tarik, Ïaïong, 2025, ki dkhot ka SRA ki la hiar thma ïa kawei ka rel kit briew kaba leit sha Punjab hajan Guddu Chowk ha Hyderabad District. Ka kynhun ka la kam ba ka jingthombor ka dei kaba la thmu ïa ki nongshong shnong Punjabi bad ka la batai ïa ka kum ka jingpyrshah ïa ka jingbteng ki jingdakhol. Ka la kynnoh ruh ba ka jylla ka pyrshang ban synshar ïa ka wah Indus bad ban pyntlot ïa ka Sindh.

Ha ka 4 tarik Jylliew, 2025, ki dkhot ka SRA ki la pynthei da ki bom grenade ïa ka thanat Naseem Nagar ha ka nongbah Hyderabad. Ka kynhun ka la kynnoh ïa ka jylla Pakistan bad ki Pulit ba ki la khñiot ïa ki jingïakhih saiñ hima sima jong ki Sindhi bad ban tem ka jingïakhih pyrshah ïa ki paidbah Sindhi.

Katba ki bor synshar jylla ki dang pynleit jingmut ha kaba pynduhjait ïa ki jingpynïapher, ki kam runar ki la nang kiew, khamtam ha Karachi. Ki kam runar ha surok ki dang ïai long ki jingeh kiba khraw, ha kaba palat 14,000 tylli ki jingjia la pyntip ha ki lai bnai ba nyngkong jong u snem 2026. Katkum ka jingkheiñ jong ka Citizens-Police Liaison Committee (CPLC) kaba la pynmih ha ka 9 tarik u Ïaïong, haduh 134 ngut ki briew ki la ïap ha ka jingïakhun pyrshah ïa ki nonglute ha kane ka por.

Ha u bnai Kyllalyngkot, 2026, 3,509 tylli ki thuk thuk bad 1,441 tylli ki mobile phone ki la shah tuh ne shah knieh ha ryngkat ki 156 tylli ki kali; 50 ngut ki briew ki la ïap ha ki jingjia shah lute. Ha u bnai Rymphang, ki don 3,178 tylli ki thuk thuk, 1,237 tylli ki mobile phone bad 165 tylli ki kali kiba la shah tuh ne shah knieh, ha kaba 40 ngut ki la ïap.  Ha u Lber, 3,467 tylli ki thuk thuk, 1,265 tylli ki mobile phone, bad 157 tylli ki kali ki la shah tuh ne shah knieh bad 44 ngut ki briew ki la ïap.

Hapdeng u snem 2025, ka Karachi ka la ïoh jingtip ba ki don 16,977 tylli ki kam runar kiba la jia ha surok, ba kynthup ïa ka jingtuh ïa ki 4,298 tylli ki mobile phone, 11,982 tylli ki thuk thuk, bad 537 tylli ki kali. Kiwei pat ki kam runar ki kynthup ïa ki kam rahbor bad ki kam dawa pisa bad 132 ngut ki briew ki la ïap, kynthup ïa ki 26 ngut ha ka por ba ka la don ka jingïakhun pyrshah ïa ki kam runar.”

U Inspector General ki Pulit ka Sindh, u Javed Alam Odho u la pynpaw ha ka 11 tarik Ïaïong, ba ki kam runar ha kylleng ka Sindh ki la hiar da 18 percent ha Karachi ha ki lai bnai ba la leit noh.

Hynrei, ki jingkheiñ ba thikna na ka bynta u snem 2025 ki la buh jingthoh palat 64,000 tylli ki kam runar ha surok bad palat 70 ngut kiba ïap. Ka jingbuh jingkheiñ jong ki Pulit ka pyni ba ki don 64,323 tylli ki jingjia ha u snem 2025, kaba la hiar na ka 71,105 ngut ha u snem 2024. Ki jingïap ki la hiar na ka 99 ngut ha u snem 2024 sha ka 70 ngut ha u snem 2025, ha kaba ki jingmynsaw ki la hiar na ka 400 ngut sha ka 290 ngut.

Ki jingtip ki pyni ruh ba ki don 17,706 tylli ki mobile ba la shah knieh da kaba shah pynap suloi ha u snem 2025 (ba la hiar na ka 19,353 ha u snem 2024), 6,683 tylli ki kali ba la shah rahbor (kaba la hiar na ka 8,370), bad 39,934 tylli ki kali ba la shah tuh (kaba la hiar na ka 43,382 tylli).

Ka Zoha Waseem, ka stad wad bniah shaphang ki kam runar ruser na ka University of Warwick ka la kdew ba ki jingïanujor kiba lyngkot kim pat biang ban bishar bniah ïa ki jinglong jingman jong ki kam runar, da kaba kynthoh ba ka donkam ym duna ïa ka san haduh shi snem ki jinglum jingtip. Ka la pynpaw ïa ka jingbym ai jingtip bad ka jingbym don ki sakhi kaba ki paidbah ki donkam ïa ka jingshngaiñ.

Watla la lah ban tehlakam ïa ki kam lehnoh ha Sindh katto katne, hynrei ka jingjur jong ki kam runar kaba dang ïai bteng, khamtam ha Karachi, ka dang ïai bteng ban wanrah ïa ka jingeh kaba khraw ha ka jingsynshar, kaba donkam ïa ki lad pynjari aiñ kiba neh bad kiba bniah.