Sdang mih sa ki nongïalam plastik (Plastic Leaders) mynta

Babu Kular Khongjirem

Katba nang mih ki sngi ki por, katta ruh nang mih ki seng saiñhima sima bapher bapher ym tang ha ri India (National Level) hynrei khamtam eh hangne ha Meghalaya jong ngi (state/regional level). Ym lah ban len ba dei ka All Party Hills Leaders Conference (APHLC) ha  u symbol jong u ‘Tiew kulab (Rose) kaba la ïaleh bad ïakhun ban pynïoh ïa ka jylla ba pura (statehood) ïa ka jylla Meghalaya jong ngi.

Hadien ba ngi la ïoh ïa la ka jong ka jylla lajong, ki la mih lai (3) tylli ki party trai ri ne kita kiba ngi ju khot kum ki Regional/State parties kiba kham kongsan ne kham paw bha. Kita ki long ka APHLC, ka HSPDP (Hills State People Democratic Party)  hapoh ka jingïalam u (L) Maieit Hoping Stone Lyngdoh kaba dang don bad dang neh haduh mynta mynne. Hadien ka jingïapher jingmut jong u (L) Prof.G.G Swell uba la long u MP ba nyngkong eh (Lok Sabha) na Shillong Parliamentary Seat hadien ba la ïoh ïa ka Hills State ha u snem 1972, utei u nongïalam paidbah u la seng noh sa da kawei pat ka party, ka PDIC (Public Demand Implementation Convention) ha kaba u Mohkhiew u la long u elekshon symbol jong ka.

Hadien  ba la pynduh ne pynwai noh ïa ka APHLC(1984), khnang ban wanrah noh ïa ka jingpynïatylli bad ka HSPDP la thaw ne seng noh da ka Hills People Union (HPU) bad la jied ïa ka Sngi ba dang shu mih (Rising Sun) kum ka symbol jong ka.

Khatduh khatwai ha u snem 1997, khnang ban wanrah biang sa shisien ïa ka jingïatylli  ïa ki seng riewlum ha Meghalaya, la seng ne thaw biang sa da ka United Democratic Party (UDP) bad la jied ïa ka “Bom” kum ka Symbol jong ka. Kane ka symbol ka dei ka symbol kaba u (L) Prof.GG Swell u la tyrwa bad ban jur bha ban pdiang namar u la jop MP kum u Common Independent Candidate jong ki kynhun Regional Parties ha kato ka por ba la ai kyrteng kum ka Meghalaya Federation (MF) hapoh ka jinglong nongïalam ne Chairman (Chairmanship) u (L) B.B. Lyngdoh bad u (L) E.K. Mawlong kum u Secretary General kumba ki khot ïa u Secretary ka UNO (ym dei  kum u General Secretary).

Hynrei, tang ka PDIC hapoh ka jingïalam jong u Bah Heh Martle N.Mukhim bad u (L) Sanbor Swell Lyngdoh kum u General Secretary jong ka kaba la pynduh pyndam ban ïa tylli noh bad ka UDP ha katei ka por.

Ki nongïalam mynshwa jong ka jyllal jong ngi ki la long shisha kat ki nongïalam ba shisha bad ba Rangbah.  Ka Delhi (Central Govt) ka da kyiuh, khyrniuh bad burom shi katdei eh ïa ki.  U (L) Prof.G.G Swell leilei u la shah jied (ha ka Mrs. Indira Gandhi) kum u Deputy Speaker ha Lok Sabha ha kato ka por watla u la long tang kum u MP marwei na ka regional party na Shillong Seat. U (L) BB Lyndoh pat ka (L) Mrs.Indira Gandhi, ka Prime Minister ka Ri India ha kito ki por ka la ong ba “u dei u briew uba rit hynrei uba donbor kum u atom bomb (He was a small gentleman but dynamic like an atom bomb).  U (L) Bah Maham Sing pat, ka Mrs. Indira Gandhi ka la wan kanbas election syndon ïa u haduh ka shnong Pynursla (da ka Helicopter) ba u la ïaleh MLA Elekshon na Nongshken Constituency ha kato ka por na ka seng Congress, hynrei u la shah rem noh ha katei ka MLA Elekshon ha u snem 1983 ha u (L) G.S Massar jong ka HSPDP.  Yn nai ïakren ïa u (L) RevJ.J.M Nichol’s Roy (Bah Joy) bad u Bah (L) Hoover Hynniewta kiba la long MP shwa ban ïoh Hills State.

Ki nongïalam jong ngi mynshwa ki da dei shisha kat ki nongïalam.  Ka Delhi ka da burom ïap burom im ïa ki. Ki da tyngshaiñ bad wanrah shisha ïa ka burom ka ijot jong ka jylla jong ngi ym dei kum kine ki nongïalam paidbah kiba mynta kiba la shu kwah hi ban long ne leh kum ki nongïalam khlem don sap satia ban long kum ki nongïalam.

Ki nongïalam kiba mynta, ki hap leit nguh leit dem bad pyndem tdong ïa ka Delhi ha ka jaka ba ka Delhi kan peit khmat sha ngi. Mynta lei lei ha kine ki snem, imat ba la dei ka juk plastik, la mih sa ki nongïalam jong ngi  kiba la ïa syriem hi la kum ki nongïalam plastik.

Lada kine ki nongïalam jong ngi kiba la leh ïa ki jait kam baroh pyrshah ïa ka mon, ïa ka sur bad ka jingkwah u paidbah (anti people policies/strategies) manla ki shnong, manla ki raid, manla ki hima bad manla ki thaiñ ki hap husiar bha ïoh shah sin ei ha ki paidbah kum kita ki nongïalam plastik ne ki plastic leaders jong kane ka juk mynta.